Analiza ABC XYZ

Zasada Pareto – (Zasada 80/20) zasada opisująca zjawiska, w których 20% badanych obiektów związanych jest z 80% pewnych zasobów. 

Przykłady: 

  • Zapasy materiałowe – 80% wartości zapasów stanowi 20% pozycji materiałowych 
  • Zarządzanie jakością – 80% błędów stanowi 20% występujących rodzajów błędów 
  • Efektywność produkcji – 80% czasów przestojów stanowi 20% ich przyczyn 
  • Finanse – 80% kosztów w budżecie stanowi 20% pozycji budżetowych 
  • Służba zdrowia – 80% zachorowań pacjentów stanowi 20% wszystkich rejestrowanych chorób 
  • Służba zdrowia – 80% kosztów leczenia stanowi 20% pozycji wszystkich występujących pozycji kosztowych 

Wniosek  

W procesie poprawy efektywności wykorzystania zasobów, optymalizacji zapasów czy poprawy jakości należy zawsze w pierwszej kolejności skupiać się nad najistotniejszymi pozycjami stanowiącymi 80% udziału badanego zjawiska (np. kosztów zapasów, zakłóceń na produkcji, kosztów funkcjonowania firmy). 

Zasada Pareto jest podstawą na której powstała analiza/klasyfikacja ABC. 

Klasyfikacja (analiza) ABC – klasyfikacja zasobów według malejącej wartości lub innych kryteriów (okresu przechowywania, długości czasu dostawy, ilości powstawania błędów, wielkości zapasów itp.). Dokonuje się podziału na trzy klasy: A, B i C.  

Klasa A obejmuje pozycje o największym udziale wymagające szczególnej uwagi. Do klasy B zaliczane są zasoby o mniejszym udziale. Natomiast klasa C to wszystkie pozostałe. Istotą klasyfikacji ABC jest, aby wysiłek zaoszczędzony przy kontroli i ewidencji zasobów grupy C skierować na pozycje o największej istotności, i udziału w całości zestawienia. Metoda ABC stosowana jest przy optymalizacji zapasów materiałowych, zaopatrzeniu, sprzedaży, dystrybucji, kontroli i zarządzaniu jakością, działaniach prewencyjnych w różnych dziedzinach życia oraz zarządzania procesami przedsiębiorstwa.  

 

Klasyfikacja, Analiza XYZ  jedna z metod klasyfikacji zasobów według regularności zapotrzebowania na nie i dokładności prognozowania: 

  • X – regularne zapotrzebowanie, niewielkie wahania; wysoka dokładność prognozowania 
  • Y – zapotrzebowanie o charakterze sezonowym lub z wyraźnym trendem; średnia dokładność prognozowania 
  • Z – bardzo nieregularne zapotrzebowanie; niska dokładność prognozowania 

Inna wersja tej klasyfikacji zakłada podział według tempa zużycia lub sprzedaży: 

  • X – duże tempo zużycia 
  • Y – średnie tempo zużycia 
  • Z – małe tempo zużycia 

Połączenie klasyfikacji ABC z XYZpozwala na pogrupowanie analizowanych pozycji na 9 grup, w których najważniejsza grupa AX stanowi: 

  • największy udział w całości zdarzeń (np. średnich kosztów zapasów magazynowych) 
  • regularną powtarzalność i niewielkie wahania 
  • możliwość stosunkowo najłatwiejszego przewidzenia zakładanego zużycia w przyszłości 

 

 

Współczynnik zmienności w klasyfikacji XYZ 
Współczynnik zmienności w klasyfikacji XYZ określa wartości graniczne, które pozwalają określić i sklasyfikować 3 grupy X, Y i Z. 

Współczynnik zmienności liczony jest wg wzoru: 

 

Gdzie: 
V – współczynnik zmienności 
S – odchylenie standardowe badanej próby 
X – średnia arytmetyczna badanej próby 

Przyjmowane graniczne dla grup X, Y i Z: 

Graniczne nie mogą być przyjmowane za każdym razem takie same. Ich wartości muszą być przyjmowane po analizie merytorycznej konkretnego przypadku, specyfiki branży i funkcjonowania firmy. Najczęściej jest on w przedziale: 

  • Grupa X – od 0 do 0,2-0,5 
  • Grupa Y – od przyjętej górnej wartości X do 0,7-1,5 
  • Grupa Z – od przyjętej górnej wartości Y do maksymalnej występującej w analizie 

Przykładowy plik do przeprowadzenia analizy ABC i XYZ można pobrać tutaj: 

 


wróc do listy wpisów

Zawsze możesz też skorzystać z formularza kontaktowego!